হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী

জীৱন

হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ জন্ম ১৮৭২ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত গোলাঘাটৰ গৌৰাংগ সত্ৰত। দেউতাক ডম্বৰুধৰ গোস্বামী, মাক ঘনকান্তী দেৱী। গোলাঘাটৰ উইলিয়ামছন মাইনৰ স্কুলত পঢ়াৰ পিছত ১৮৮৮ চনত নগাঁও চৰকাৰী উচ্চ বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম বিভাগত এণ্ট্ৰেন্স পাছ কৰি তেওঁ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে কলিকতালৈ যায় আৰু প্ৰেছিডেন্সী কলেজত পঢ়ে।

নগাঁৱত ছাত্ৰ অৱস্থাৰ পৰাই তেওঁ “আসাম বন্ধু” কাকতত প্ৰবন্ধ আৰু কবিতা লিখিছিল। ১৮৯৪ চনত গুৱাহাটীৰ এখন উচ্চ বিদ্যালয়ৰ প্ৰধান শিক্ষক হিচাপে তেওঁৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ হয়। পিছত এডৱাৰ্ড গেইটৰ সহায়ত তেওঁ চৰকাৰী চাকৰিত সোমায় — ১৮৯৭ চনৰ পৰা চাব-ডেপুটী কালেক্টৰ, পিছলৈ অতিৰিক্ত সহকাৰী আয়ুক্ত (ই. এ. চি.) হিচাপে কাম কৰি তেওঁ অৱসৰ লয়।

১৯২৮ চনৰ ২ মে’ত গুৱাহাটীৰ নিজা বাসভৱনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

সাহিত্য কৰ্ম

১৮৮৮ চনত কলিকতাত চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা আৰু লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ সৈতে তেওঁ “অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা” গঠনত অংশ লয়। ১৮৮৯ চনত আৰম্ভ হোৱা সভাৰ মুখপত্ৰ “জোনাকী”ৰ প্ৰথম কেইবছৰৰ সম্পাদকসকলৰ তেওঁ এজন।

তেওঁৰ কবিতা পুথি “ফুলৰ চাকি” ১৯০৭ চনত প্ৰকাশ পায়। পেট্ৰাৰ্কীয় আৰ্হিত লিখা তেওঁৰ “প্ৰিয়তমাৰ চিঠি”ক অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম চনেট বুলি গণ্য কৰা হয়। “কাকো আৰু হিয়া নিবিলাওঁ”, “পুৱা”, “কাকূতি” তেওঁৰ আন জনপ্ৰিয় কবিতা।

কবিতাৰ লগতে তেওঁ গৱেষণা আৰু সম্পাদনাৰ কামো কৰিছিল। হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অসমীয়া অভিধান “হেমকোষ” ১৯০০ চনত তেওঁৰ সম্পাদনা আৰু প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পায়। ১৩৩৪ খন সাঁচিপাতৰ পুথি অধ্যয়ন কৰি তেওঁ “A Descriptive Catalogue of Assamese Manuscripts” প্ৰস্তুত কৰে। ভট্টদেৱৰ “কথা-গীতা” (১৯১৮) সম্পাদনা কৰে, আৰু শিশুৰ আলোচনী “অকণ”ৰ সম্পাদনাও কৰিছিল।

কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য আশুতোষ মুখাৰ্জীৰ অনুৰোধত তেওঁ অসমীয়া সাহিত্যৰ বৃহৎ সংকলন “অসমীয়া সাহিত্যৰ চানেকি” প্ৰস্তুত কৰে। এই পৃষ্ঠাৰ কবিতাসমূহ সেই সংকলনৰ তৃতীয় খণ্ড, দ্বিতীয় ভাগৰ পৰা লোৱা — কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ে ১৯২৩ চনত ছপা কৰা গ্ৰন্থখনত কবিতাবোৰ তেওঁৰ নিজৰ নামতে আছে।

প্ৰধান গ্ৰন্থ

• ফুলৰ চাকি (কবিতা, ১৯০৭)
• প্ৰিয়তমাৰ চিঠি (প্ৰথম অসমীয়া চনেট)
• অসমীয়া সাহিত্যৰ চানেকি (সংকলন, কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়)
• A Descriptive Catalogue of Assamese Manuscripts
• হেমকোষ (সম্পাদনা, ১৯০০)
• ভট্টদেৱৰ কথা-গীতা (সম্পাদনা, ১৯১৮)
• অকণ (শিশু আলোচনী, সম্পাদনা)

অৱদান

লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা আৰু চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ সৈতে হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীকো জোনাকী যুগৰ “ত্ৰিমূৰ্তি”ৰ এজন বুলি গণ্য কৰা হয়। অসমীয়া কবিতাত চনেটৰ প্ৰবৰ্তন তেওঁৰ বিশেষ অৱদান।

১৯২০ চনত তেজপুৰত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ চতুৰ্থ অধিৱেশনৰ তেওঁ সভাপতি আছিল। পুৰণি পুথিৰ তালিকা, অভিধান আৰু সাহিত্যৰ সংকলন — এই কামবোৰৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া ভাষাৰ ঐতিহ্য সংৰক্ষণত বৰঙণি আগবঢ়াইছিল।