শিৱসাগৰলৈ যোৱা যিকোনো পথিকৰ চকুত প্ৰথমে যিটো দৃশ্য বহি পৰে, সেয়া হ’ল ৰূপহী পথাৰৰ কাষত থিয় দি থকা ৰংঘৰ। আধুনিক ঘৰ-দুৱাৰ, ব্যস্ত পথ আৰু গাড়ী-মটৰৰ মাজতো এই অট্টালিকাই যেন শান্তভাৱে আমাক অতীতৰ কথা কৈ থাকে। ইয়াৰ পৰা কিছু দূৰৈত আছে আহোম ৰজাৰ ৰাজপ্ৰসাদ — কাৰেংঘৰ আৰু তলাতল ঘৰ। এই দুয়োটা স্থাপত্যই এসময়ৰ ৰাজধানী ৰংপুৰৰ গৌৰৱ আৰু জীৱনৰ কথা আজিও বহন কৰি আছে।
ৰংপুৰ: এখন পৰিকল্পিত ৰাজধানী
আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ছশ বছৰীয়া শাসনকালত কেইবাবাৰো ৰাজধানী সলনি কৰিছিল। স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহৰ দিনত ৰংপুৰক এখন নতুন, পৰিকল্পিত ৰাজধানী হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়। এই অঞ্চলৰ ডাঙৰ ডাঙৰ পুখুৰী, দ’ল, ৰাজপ্ৰসাদ, আলি-পদূলি আৰু দলং — সকলোবোৰ মিলি এক সংহত নগৰৰ ছবি দাঙি ধৰে। পানী, পথ আৰু স্থাপত্যক এক সূত্ৰত গাঁথি লোৱাৰ এই চিন্তাই প্ৰমাণ কৰে যে আহোমসকলে কেৱল যুদ্ধ নহয়, নগৰ গঢ়াৰ কলাতো পাৰদৰ্শী আছিল।
ঐতিহাসিক এই অঞ্চলটোৰ গুৰুত্ব আজি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়তো স্বীকৃত। “ৰংপুৰ-শিৱসাগৰ ঐতিহাসিক সমষ্টি”ক ইউনেস্ক’ (UNESCO)-ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ৰংঘৰ আৰু তলাতল ঘৰ এই সমষ্টিৰ আটাইতকৈ চিনাকি দুটা নিদৰ্শন। আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ আঠশ বছৰ পূৰ্তিৰ দুৱাৰদলিত থিয় দি এই স্বীকৃতিৰ আশা অসমবাসীৰ বাবে বিশেষ আনন্দৰ কথা।
ৰংঘৰ: আমোদ-প্ৰমোদৰ ৰাজকীয় মঞ্চ
ৰংঘৰ শব্দটোৰ অৰ্থই হ’ল আনন্দ-ফূৰ্তিৰ ঘৰ। ১৭৪৬ চনত স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহৰ ৰাজত্বকালত বৰ্তমানৰ ৰংঘৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দুমহলীয়া এই ঘৰটো আছিল আহোম ৰজা আৰু অভিজাতসকলৰ খেল-ধেমালি চোৱাৰ ৰাজকীয় মঞ্চ। ইয়াৰ ওপৰৰ মহলাৰ পৰা তেওঁলোকে কাষৰ পথাৰত হোৱা ম’হ-যুঁজ, মল্লযুঁজ আদি খেল উপভোগ কৰিছিল।
ৰংঘৰৰ লগত বিহুৰো গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। ৰংঘৰৰ কাষৰ ৰূপহী পথাৰত ব’হাগ বিহুৰ সময়ত ৰাজকীয় উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল, আৰু ৰজাসকলে নিজে সেই উৎসৱৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। ভাবি চাওক — ঢোলৰ চেও, পেঁপাৰ সুৰ, ৰঙীন সাজ-পাৰৰ মানুহৰ ভিৰ, আৰু ওপৰৰ মহলাৰ পৰা সেই দৃশ্য উপভোগ কৰি থকা স্বৰ্গদেউ। বিহু তেতিয়াও আছিল ৰজা-প্ৰজা সকলোৰে উৎসৱ।
ৰংঘৰক এছিয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি এম্ফিথিয়েটাৰ বা মুকলি ৰংগমঞ্চবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণ মানুহৰ কাৰণে ই হয়তো এটা পুৰণি অট্টালিকা মাত্ৰ, কিন্তু এজন ইতিহাসপ্ৰেমীৰ বাবে ই এখন খোলা কিতাপ।
ৰংঘৰৰ বেৰত কাণ পাতি শুনিলে আজিও যেন ঢোল-পেঁপাৰ মাত আৰু দৰ্শকৰ উল্লাস ভাহি আহে।
কাৰেংঘৰ আৰু তলাতল ঘৰ
ৰংপুৰৰ ৰাজপ্ৰসাদ চৌহদটোক সাধাৰণতে কাৰেংঘৰ বুলি কোৱা হয়, আৰু ইয়াৰ লগত তলাতল ঘৰৰ নামো জড়িত। এই প্ৰসাদ কোনে কেতিয়া সাজিছিল, সেই বিষয়ে বিভিন্ন উৎসত বেলেগ বেলেগ বিৱৰণ পোৱা যায়। এক মত অনুসৰি, ৰুদ্ৰসিংহে ৰংপুৰত ৰাজধানী পতাৰ সময়তে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ পাতনি মেলিছিল আৰু পিছলৈ স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত ইয়াক ইটাৰে নতুনকৈ গঢ়ি তোলা হয়। আন কিছুমান বিৱৰণত ইটাৰ এই গাঁথনিটো মূলতঃ ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ কীৰ্তি বুলিহে উল্লেখ আছে। দুয়োটা মততে এটা কথা মিলে — অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত তলাতল ঘৰে ইটাৰ ৰূপ লাভ কৰিছিল।
এই প্ৰসাদ কেৱল ৰজাৰ বাসস্থান নাছিল, আহোম সামৰিক শক্তিৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাঁটি আছিল। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, এসময়ত ই সাত মহলীয়া আছিল, যাৰ কেইটামান মহলা মাটিৰ তলত। মাটিৰ তলৰ গোপন সুৰংগৰ বহু কাহিনীও মানুহৰ মুখে মুখে চলি আহিছে। ইয়াৰ গাঁথনিত স্থানীয় ইটাৰ সৈতে চাউলকে ধৰি প্ৰাকৃতিক উপাদানেৰে তৈয়াৰী থলুৱা মচলা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি জনা যায় — যিয়ে আহোম কাৰিকৰসকলৰ কাৰিকৰী জ্ঞানৰ পৰিচয় দিয়ে।
শিৱসাগৰৰ পুখুৰী আৰু শিৱদ’ল
ৰংঘৰৰ পৰা অলপ আঁতৰত বিশাল শিৱসাগৰ পুখুৰী, আৰু তাৰ পাৰত তিনিটা দ’ল — শিৱদ’ল, দেৱীদ’ল আৰু বিষ্ণুদ’ল। স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ পত্নী ৰাণী অম্বিকাৰ নামৰ সৈতে এই পুখুৰী আৰু দ’লবোৰ জড়িত; ১৭৩০ৰ দশকত এইবোৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আকাশলৈ মূৰ তুলি থকা শিৱদ’লৰ ওখ চূড়া আজিও শিৱসাগৰৰ এক অনন্য চিনাকি।
ৰংঘৰ, কাৰেংঘৰ, শিৱদ’ল — এইবোৰ কেৱল ইটা-শিলৰ গাঁথনি নহয়। এইবোৰত আহোম যুগৰ ৰুচি, শক্তি, বিশ্বাস আৰু আনন্দ একেলগে বান্ধ খাই আছে। আমাৰ দায়িত্ব হ’ল এই ঐতিহ্যক কেৱল ফটো তোলাৰ পটভূমি হিচাপে নাচাই, তাৰ কাহিনী বুজি লোৱা আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ যতনেৰে আগবঢ়াই দিয়া।
